Demokrasinin infazı! 27 Mayıs 1960 darbesi nedir? 27 Mayıs'ta ne oldu? 27 Mayıs darbesini kim yaptı?

27 Mayıs 1960 darbesi nedir? 27 Mayıs'ta ne oldu? Türk demokrasi tarihinin kara lekelerinden biri olan 27 Mayıs 1960 darbesinin üzerinden 60 yıl geçti. 27 Mayıs darbesi, Eski Başbakan Adnan Menderes, Dışişleri Bakanı Fatin Rüştü Zorlu ve Maliye Bakanı Hasan Polatkan'ın idamıyla sonuçlandı. Peki, 27 Mayıs 1960 darbesi nedir? 27 Mayıs'ta ne oldu? 27 Mayıs darbesini kim yaptı?

Haberler Galeri Demokrasinin infazı! 27 Mayıs 1960 darbesi nedir? 27 Mayıs'ta ne oldu? 27 Mayıs darbesini kim yaptı?

https://iaahbr.tmgrup.com.tr/0e2a50/0/0/0/0/0/0?u=https://iahbr.tmgrup.com.tr/album/2020/05/27/demokrasinin-infazi-27-mayis-1960-darbesi-nedir-27-mayista-ne-oldu-27-mayis-darbesini-kim-yapti-1590563362664.jpg
27 Mayıs 1960 darbesi nedir? Türkiye Cumhuriyeti tarihinde demokrasiye vurulan ilk darbe, 27 Mayıs 1960'da dönemin iktidar partisi Demokrat Parti'nin (DP) "ülkeyi baskı rejimine ve kardeş kavgasına götürdüğü" ileri sürülerek gerçekleşti. Türk milletinin vicdanında derin yaralar açan 27 Mayıs 1960 darbesinin üzerinden 60 yıl geçti. Peki, 27 Mayıs 1960 darbesi nedir? 27 Mayıs'ta ne oldu? 27 Mayıs darbesini kim yaptı? İşte merak edilenler...
https://iaahbr.tmgrup.com.tr/11d3f4/0/0/0/0/0/0?u=https://iahbr.tmgrup.com.tr/album/2020/05/27/demokrasinin-infazi-27-mayis-1960-darbesi-nedir-27-mayista-ne-oldu-27-mayis-darbesini-kim-yapti-1590563401383.jpg
27 MAYIS 1960 DARBESİ NEDİR?

Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk darbesi, 27 Mayıs 1960'da, Demokrat Parti'nin (DP) "Türkiye'yi baskı rejimine ve kardeş kavgasına götürdüğü" gerekçesiyle, Türk Silahlı Kuvvetlerindeki bir grup subayın ülke yönetimine el koymasıyla gerçekleşti.

Türkiye'de 1946 yılında çok partili hayata geçilmesinin ardından 1950 yılında iktidara gelen DP, 10 yıl iktidarda kaldı. DP iktidarının son dönemlerinde ülkede yaşanan gerilim, zaman zaman şiddetle kendisini gösterdi.
https://iaahbr.tmgrup.com.tr/a33661/0/0/0/0/0/0?u=https://iahbr.tmgrup.com.tr/album/2020/05/27/demokrasinin-infazi-27-mayis-1960-darbesi-nedir-27-mayista-ne-oldu-27-mayis-darbesini-kim-yapti-1590563399641.jpg
Muhalefet partisi CHP'nin genel başkanı İsmet İnönü, bazı yurt gezilerinde saldırıya uğradı. Üniversite öğrencileri, hükümet aleyhine gösterilere başladı. İstanbul Beyazıt Meydanı'nda üniversite öğrencilerinin eylemi sırasında Orman Fakültesi öğrencisi Turan Emeksiz, polis kurşunuyla hayatını kaybetti.

Ülkede yaşananlar nedeniyle İstanbul ve Ankara'da sıkıyönetim ilan edildi. Ankara'da, 5 Mayıs 1960'da bir öğrenci grubu, ''555K'' yani "5'inci ayın 5'inde saat 5'te Kızılay'da" koduyla gösteri düzenledi. 21 Mayıs'ta da Harp Okulu öğrencileri sokağa çıktı ve Zafer Anıtı'na kadar ''sessiz" yürüyüş yaptı.
https://iaahbr.tmgrup.com.tr/3f440f/0/0/0/0/0/0?u=https://iahbr.tmgrup.com.tr/album/2020/05/27/demokrasinin-infazi-27-mayis-1960-darbesi-nedir-27-mayista-ne-oldu-27-mayis-darbesini-kim-yapti-1590563406303.jpg
27 MAYIS DARBESİ BİLDİRİSİ

Olaylardan rahatsızlık duyan Türk Silahlı Kuvvetleri içerisindeki bazı general ve subayların oluşturduğu 38 kişilik Milli Birlik Komitesi, "DP'nin ülkeyi gitgide bir baskı rejimine ve kardeş kavgasına götürdüğü" gerekçesini ileri sürerek, 27 Mayıs sabaha karşı yönetime el koydu. Kurmay Albay Alparslan Türkeş tarafından Ankara Radyosu'ndan okunan bildiriyle ''ihtilal'' duyuruldu.
https://iaahbr.tmgrup.com.tr/a0fd14/0/0/0/0/0/0?u=https://iahbr.tmgrup.com.tr/album/2020/05/27/demokrasinin-infazi-27-mayis-1960-darbesi-nedir-27-mayista-ne-oldu-27-mayis-darbesini-kim-yapti-1590563405109.jpg
Bildiride, şöyle denildi:

"Bugün demokrasimizin içine düştüğü buhran ve son müessif hadiseler dolayısıyla kardeş kavgasına meydan vermemek maksadıyla, Türk Silahlı Kuvvetleri memleketin idaresini ele almıştır. Bu harekata Silahlı Kuvvetlerimiz; partileri içine düştükleri uzlaşmaz durumdan kurtarmak ve partiler üstü tarafsız bir idarenin nezaret ve hakemliği altında en kısa zamanda adil ve serbest seçimler yaptırarak, idareyi hangi tarafa mensup olursa olsun seçimi kazananlara devir ve teslim etmek üzere girişmiş bulunmaktadır."
https://iaahbr.tmgrup.com.tr/fa555a/0/0/0/0/0/0?u=https://iahbr.tmgrup.com.tr/album/2020/05/27/demokrasinin-infazi-27-mayis-1960-darbesi-nedir-27-mayista-ne-oldu-27-mayis-darbesini-kim-yapti-1590563401955.jpg
27 MAYIS DARBESİ KİME YAPILDI?

Milli Birlik Komitesi, Anayasa ve TBMM'yi feshetti, siyasi faaliyetleri askıya aldı, Cumhurbaşkanı Celal Bayar, Başbakan Adnan Menderes, hükümet üyeleri, DP'li milletvekilleri, Genelkurmay Başkanı Orgeneral Rüştü Erdelhun ile asker ve bazı üst düzey kamu görevlileri gözaltına alındı.

Menderes, aynı gün yurt gezisi kapsamında bulunduğu Kütahya'da, Albay Muhsin Batur tarafından gözaltına alınarak Ankara'ya götürüldü ve daha sonra diğer tutuklu DP üyeleriyle Yassıada'da hapsedildi.
https://iaahbr.tmgrup.com.tr/3391e4/0/0/0/0/0/0?u=https://iahbr.tmgrup.com.tr/album/2020/05/27/demokrasinin-infazi-27-mayis-1960-darbesi-nedir-27-mayista-ne-oldu-27-mayis-darbesini-kim-yapti-1590563407770.jpg
Yassıada'daki yargılamalar ise 14 Ekim 1960'ta başladı, 15 Eylül 1961'de karara bağlandı. Toplam 19 dosyada toplanan davalar, "anayasayı ihlal" davasıyla birleştirildi. 592 sanıktan 288'i için idam istendi. Kararı açıklayan Yüksek Adalet Divanı, 15 sanığı idam cezasına çarptırdı.

Eski Cumhurbaşkanı Celal Bayar, eski Başbakan Adnan Menderes, eski Dışişleri Bakanı Fatin Rüştü Zorlu, eski Maliye Bakanı Hasan Polatkan'ın idam kararları oy birliğiyle alındı. 77 yaşındaki Bayar hakkındaki karar, yaş haddi nedeniyle müebbet hapis cezasına çevrildi.
https://iaahbr.tmgrup.com.tr/db0c9d/0/0/0/0/0/0?u=https://iahbr.tmgrup.com.tr/album/2020/05/27/demokrasinin-infazi-27-mayis-1960-darbesi-nedir-27-mayista-ne-oldu-27-mayis-darbesini-kim-yapti-1590563403813.jpg
Eski TBMM Başkanı Refik Koraltan, eski TBMM Başkanvekilleri Agah Erozan, İbrahim Kirazoğlu, eski Tahkikat Komisyonu Başkanı Ahmet Hamdi Sancar, eski Tahkikat Komisyonu üyeleri Nusret Kirişçioğlu, Bahadır Dülger, eski bakanlardan Emin Kalafat, eski milletvekilleri Baha Akşit, Osman Kavrakoğlu, Zeki Erataman ile eski Genelkurmay Başkanı Rüştü Erdelhun hakkındaki idam kararları ise oy çokluğuyla alındı.

Aralarında eski bakan, eski milletvekilleri, Tahkikat Komisyonu üyeleri, İstanbul Valisi ile İstanbul Belediye Başkanı'nın da bulunduğu 31 sanık hakkında ise müebbet hapis cezası verildi. Sanıklardan 92'sine 6 ile 20 yıl arasında ağır hapis, 94'üne de 5 yıl ağır hapis cezası verildi. Sanıkların bazıları kısa süreli hapis cezaları alırken, bazı sanıklar ise beraat etti.
https://iaahbr.tmgrup.com.tr/89680a/0/0/0/0/0/0?u=https://iahbr.tmgrup.com.tr/album/2020/05/27/demokrasinin-infazi-27-mayis-1960-darbesi-nedir-27-mayista-ne-oldu-27-mayis-darbesini-kim-yapti-1590563413511.jpg
Birçok yabancı ülke lideri, idamların durdurulması için Cemal Gürsel başkanlığındaki Milli Birlik Komitesine defalarca çağrıda bulundu. Bunun üzerine Komite, Celal Bayar, Adnan Menderes, Hasan Polatkan ve Fatin Rüştü Zorlu dışındakilerin idam cezasını affetti.

77 yaşındaki Celal Bayar'ın cezası yaş haddi nedeniyle ömür boyu hapse çevrildi. Yassıada'dan Kayseri'ye nakledilen Bayar, 7 Kasım 1964'te rahatsızlığı nedeniyle tahliye edildi. 1883 doğumlu Bayar, 22 Ağustos 1986'da 103 yaşında İstanbul'da hayatını kaybetti.
https://iaahbr.tmgrup.com.tr/a9c2a7/0/0/0/0/0/0?u=https://iahbr.tmgrup.com.tr/album/2020/05/27/demokrasinin-infazi-27-mayis-1960-darbesi-nedir-27-mayista-ne-oldu-27-mayis-darbesini-kim-yapti-1590563408133.jpg
Fatin Rüştü Zorlu ve Hasan Polatkan 16 Eylül 1961'de sabaha karşı, o gün başarısız bir intihar girişiminde bulunan Adnan Menderes ise İmralı Adası'nda 17 Eylül 1961'de sağlık muayenesini yapan doktor heyetinden "sağlam raporu" alındıktan sonra saat 13.21'de idam edildi.
https://iaahbr.tmgrup.com.tr/439775/0/0/0/0/0/0?u=https://iahbr.tmgrup.com.tr/album/2020/05/27/demokrasinin-infazi-27-mayis-1960-darbesi-nedir-27-mayista-ne-oldu-27-mayis-darbesini-kim-yapti-1590563410484.jpg
İTİBARI 1990'DA İADE EDİLDİ

TBMM tarafından 11 Nisan 1990'da kabul edilen kanunla, Adnan Menderes ve onunla idam edilen arkadaşlarının itibarları iade edildi.
https://iaahbr.tmgrup.com.tr/1de909/0/0/0/0/0/0?u=https://iahbr.tmgrup.com.tr/album/2020/05/27/demokrasinin-infazi-27-mayis-1960-darbesi-nedir-27-mayista-ne-oldu-27-mayis-darbesini-kim-yapti-1590563407939.jpg
Aynı kanun uyarınca Menderes, Polatkan ve Zorlu'nun naaşı 17 Eylül 1990'da İmralı'dan alınarak, devlet töreniyle İstanbul Vatan Caddesi'nde yaptırılan anıt mezara taşındı.

Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk darbesinin üzerinden 52 yıl geçtikten sonra 11 Nisan 2012'de, TBMM'de Darbe ve Muhtıraları Araştırma Komisyonu kuruldu.
https://iaahbr.tmgrup.com.tr/af55db/0/0/0/0/0/0?u=https://iahbr.tmgrup.com.tr/album/2020/05/27/demokrasinin-infazi-27-mayis-1960-darbesi-nedir-27-mayista-ne-oldu-27-mayis-darbesini-kim-yapti-1590563412590.jpg
https://iaahbr.tmgrup.com.tr/7410a6/0/0/0/0/0/0?u=https://iahbr.tmgrup.com.tr/album/2020/05/27/demokrasinin-infazi-27-mayis-1960-darbesi-nedir-27-mayista-ne-oldu-27-mayis-darbesini-kim-yapti-1590563415376.jpg